Từ buổi ngồi nghe cô khách hàng chia sẻ về dự định tuổi nghỉ hưu, tôi nhận ra thế hệ mới chọn ‘già đi’ một cách chủ động và kiêu hãnh.
Trước khi Liza viết Blog này, team URHOUSE đã nghiên cứu từ nhiều nguồn khác nhau cho thấy xu hướng già hoá dân số, nghỉ hưu sớm từ 60 tuổi đạt khoảng 14,5% – 16% tổng dân số, tương đương hơn 14 triệu người. Tại Việt Nam có hơn 400 viện dưỡng lão riêng TPHCM có 36 viện dưỡng lão nhưng chỉ 3500 người già ở.
Câu hỏi đặt ra không phải là: Liệu chúng ta đã có một không gian đủ ‘chạm’ để họ gọi là Nhà?
Điều đó cho thấy, xu hướng phát triển loại hình công trình cộng hưởng dịch vụ của “Khu dân cư và Viện dưỡng lão” cho tầng lớp người cao tuổi có thu nhập cao sẽ là nhu cầu thiết thực hiện nay. Tôi tạm gọi là “Khu resort hưu trí”, chuyển đổi tư duy “nuôi dưỡng” sang “nghỉ dưỡng”, thiết kế phải xóa bỏ cảm giác bệnh viện và thay bằng sự tận hưởng. Với góc nhìn cá nhân, dựa trên các đặc điểm tâm lý của người cao tuổi tôi đưa ra 5 điểm khác biệt sau:
- Phá vỡ sự cô độc bằng kiến trúc gắn kết
Hội chứng “Tổ trống” (Empty Nest Syndrome) là một hội chứng tâm lý, xã hội, mô tả cảm giác cô đơn, hụt hẫng và buồn bã của người cao tuổi. Lúc này, kiến trúc cần tạo các hoạt động cộng đồng, kết nối xã hội để giúp người cao tuổi thích nghi, như:
- Thay vì những hành lang dài hun hút với các phòng đóng kín như bệnh viện, nên thiết kế theo mô hình cụm dân cư nhỏ.
- Tạo các sảnh nhỏ cho nhóm 4-6 phòng ngủ, các cửa không đối diện nhau qua hành lang mà mở ra một khoảng sảnh chung, bố trí ghế trà đạo và sofa…
- Các khối nhà được phân cách với nhau bởi vườn cây có lối đi rộng, không có hàng rào /cổng.
Phòng ngủ của ông 90 tuổi do Liza thiết kế năm 2022
2. Xóa nhòa ranh giới Trong – Ngoài
Sức khỏe suy giảm khiến người cao tuổi có nỗi sợ trở thành gánh nặng cho con cháu. Thiết kế nên tạo không gian mở đón ánh sáng tự nhiên và cây xanh là “liều thuốc” tâm lý tốt nhất giúp tinh thần lạc quan, cải thiện nhịp sinh học.
- Khối công trình nên là thấp tầng tối đa hóa tầm nhìn ra cảnh quan.
- Bố trí cửa sổ hướng ra vườn hoặc mặt nước đem đến tâm lý gần gũi hơn cảm giác nhìn bầu trời ở các khối nhà cao tầng của bệnh viện.
- Các tầng nên có ban công rộng chạy dài để trồng cây (ưu tiên cây lá to, có hoa quả…)
3. Thiết kế “Trị liệu” thay vì “y tế”
Sai lầm lớn nhất là để các thiết bị y tế “đập vào mắt” các ông bà mỗi ngày tạo tâm lý họ là người bệnh.
- Tập trung thành khu riêng cho y tá và bác sỹ thay vì luôn thường trực trong không gian sống của họ.
- Các thiết bị hỗ trợ như tay vịn, dốc xe lăn kết hợp một phần của trang trí nội thất.
- Sử dụng vật liệu ấm áp như gỗ, đá tự nhiên, vải cotton/lanh mềm không dùng kim loại, hạn chế màu sắc trắng, đen, xám (hầu hết trong thiết kế của Liza)
- Hệ thống chiếu sáng thông minh điều chỉnh theo nhịp sinh học: ánh sáng vàng ấm vào buổi tối để dễ ngủ và ánh sáng trắng khi hoạt động, làm việc.
4. Tạo không gian “Khẳng định giá trị bản thân”
Người già vẫn có nhu cầu “làm việc”, đừng tước đi sự bận rộn của họ, vô tình đẩy họ vào sự mặc cảm vô dụng.
- Không gian chia sẻ kỹ năng: phòng dạy cắm hoa, bếp chung để hướng dẫn nấu ăn.
- Khu sinh hoạt cộng đồng như phòng xem TV, phòng trưng bày sản phẩm do chính họ tạo ra.
- Thư viện đọc sách: bố trí như một không gian nghiên cứu (chỗ ngồi rộng, bàn dài, ghế bành)
5. Áp dụng Công nghệ
Tuy nhiên, với các yếu tố tạo sự thoải mái chúng ta cần kết hợp công nghệ để hỗ trợ nhưng không quá phức tạp, như:
- Cài đặt hệ thống cảm biến té ngã âm tường, sàn thông minh.
- Trên trần gắn các thiết bị điều khiển bằng giọng nói tiếng Việt đơn giản thay vì bảng điều khiển cảm ứng phức tạp.
- Hệ thống máy trợ thính
- Hệ thống đèn cảm biến nhiệt tự động bật để phục vụ họ vào ban đêm.
Liza cho rằng, thiết kế làm sao tạo sự tận hưởng như cụ bà có thể vẫn nhảy tiktok, trang điểm lỗng lẫy, làm nails làm tóc đi dự tiệc…hihi.
Cảm ơn mọi người đã đọc!
Gửi phản hồi